Instytut Ekspertyz Toksykologicznych Sp. z o.o., mający swoje laboratoria we Wrocławiu, wykonuje ekspertyzy i badania toksykologiczne zarówno materiału dowodowego, jak i materiału biologicznego, w kierunku obecności w nich dopalaczy.
Biegli toksykolodzy sądowi badają zarówno skład jakościowy (rodzaj substancji chemicznej), jak i jej ilość (w materiale dowodowym) lub stężenie (we krwi lub moczu).
Dopalacze są związkami psychoaktywnymi, najczęściej o działaniu stymulującym lub halucynogennym. Zatrucia dopalaczami we Wrocławiu są stosunkowo częste, co najpewniej wynika z łatwego dostępu do nich, jak i stosunkowo niskiej ceny. Badania toksykologiczne tego typu preparatów są dość trudne, jednak posiadając odpowiedni sprzęt i doświadczenie, badanie zarówno materiału dowodowego (proszki, kryształki, susz roślinny), jak i materiału biologicznego (krew, mocz) nie stanowi większego problemu. Odpowiednim zestawem sprzętu i kompetentnymi biegłymi dysponuje Instytut Ekspertyz Toksykologicznych Sp. z o.o., który wykonuje takie badania na zlecenie Prokuratur, Sądów i Policji, a także kancelarii prawnych, pracodawców i innych przedsiębiorców.
Obecnie na rynku najbardziej rozpowszechnione są pochodne katynonu i syntetyczne kannabinoidy. Do najważniejszych pochodnych katynonu, stwierdzanych w badaniach toksykologicznych na terenie miast Wrocław, Łódź, Poznań, Gdańsk, Warszawa czy Katowice, należą: etylokatynon, bufedron, pentedron, bupropion, mefedron, EMC, EEC, 4-MEC, 3-CMC, metylon, etylon, alfa-PVP. Spośród syntetycznych kannabinoidów najczęściej spotyka się związki zaliczane do grupy JWH oraz HU-210.
Jaki materiał badamy
Analizę wykonujemy zarówno w materiale dowodowym, jak i w materiale biologicznym pobranym od osoby żyjącej lub zmarłej. Rodzaj materiału ustalamy przed przyjęciem zlecenia, ponieważ decyduje on o doborze metody i o tym, jakie wnioski można wyciągnąć z wyniku.
- Materiał dowodowy — proszki, kryształki, tabletki, susz roślinny oraz zabezpieczone opakowania i pozostałości substancji.
- Materiał biologiczny — krew i mocz, a w badaniach pośmiertnych również ciało szkliste oka oraz tkanki.
W materiale dowodowym oznaczamy skład jakościowy i ilościowy substancji. W materiale biologicznym określamy stężenie, które jest podstawą do dalszej interpretacji — samo stwierdzenie obecności substancji nie wystarcza do oceny jej wpływu na organizm.
Stosowane metody analityczne
Nowe substancje psychoaktywne są trudne analitycznie, ponieważ ich skład zmienia się szybciej, niż powstają rutynowe procedury badawcze. Producenci modyfikują cząsteczkę tak, aby uzyskać związek o zbliżonym działaniu, lecz innej strukturze chemicznej — a więc niewykrywalny standardowymi testami przesiewowymi.
Z tego powodu opieramy się na metodach instrumentalnych: chromatografii gazowej i cieczowej sprzężonej ze spektrometrią mas (GC-MS, LC-MS/MS, UHPLC-MS/MS). Pozwalają one zidentyfikować substancję na podstawie jej widma masowego, a nie wyłącznie reakcji barwnej, oraz oznaczyć bardzo niskie stężenia w materiale biologicznym.
Zespół Instytutu prowadzi w tym zakresie własne prace naukowe i publikuje metody oznaczania nowych substancji psychoaktywnych w recenzowanych czasopismach toksykologicznych — dzięki czemu zakres wykrywanych związków jest na bieżąco poszerzany.
Zastosowanie wyniku w postępowaniu
Badania prowadzimy na zlecenie sądów, prokuratury i policji, a także kancelarii prawnych, pracodawców i przedsiębiorców. W każdym przypadku wynik przekazujemy w formie pisemnego sprawozdania lub opinii.
Opinia zawiera nie tylko wynik liczbowy, lecz również jego interpretację: informację o tym, jakie znaczenie ma stwierdzone stężenie, w jakim czasie mogło dojść do zażycia substancji oraz jakie są ograniczenia wykonanego badania. Opinie sporządzają specjaliści z zakresu medycyny sądowej i laboratoryjnej toksykologii sądowej.